«جهل مقدس» و سیر تحولات تاریخی بنیادگرایی در دنیای غرب

عبدالله ناصری طاهری، استاد تاریخ دانشگاه الزهراء درباره ترجمه در دست انتشار خود با عنوان کتاب “جهل مقدس» به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: اولیویه روآ، اسلام‌شناس فرانسوی شناخته شده‌ای است که با کتاب “شکست اسلام سیاسی» در ایران شناخته شد. در این کتاب بسیاری از مسائل منطقه مانند داعش را پیش‌بینی کرده بود.

وی افزود: کتاب “جهل مقدس» نوشته اولیویه، در اصل به زبان فرانسه تالیف شده که به انگلیسی و عربی نیز ترجمه شده است، کتابی که مولف را بسیار پرآوازه‌تر از قبل کرده است. جوهر اصلی کتاب اشکال بنیادگرایی است و در آغاز کتاب اشاره کرده که اشکال بنیادگرایی را با توجه به دنیای غرب بررسی کرده است. اگرچه مثال‌های متعددی نیز از دنیای اسلام آورده و مشابهت‌هایی را بیان می‌کند و تطبیق می‌دهد.

این استاد تاریخ دانشگاه الزهراء ادامه داد: اولیویه معتقد است که اشکال جدیدی از بنیادگرایی که در جهان مسیحیت و جهان اسلام شکل گرفته، شکل‌هایی هستند که به علم، فرهنگ، الهیات و مهم‌تر از همه به روند جهانی شدن و فرایند مدرنیزاسیون کاملا بی‌اعتنا هستند و در این رابطه بحث می‌کند که دین و جهانی شدن بر یکدیگر به عنوان یک واقعیت تاثیرگذارند.

ناصری‌طاهری اظهار کرد: ویژگی بنیادگرایان این است که می‌خواهند دین را از فرهنگ‌ جامعه دور و آن را در تعبد صرف ایمانی خلاصه کنند که اولیویه معتقد است این خطر روزافزونی است و تعامل ضروری و بایسته دین و فرهنگ را نادیده می‌گیرند و در واقع سازگاری نداشتن میان این دو را بیان می‌کند و در اصل خصومت و دشمنی میان دین و فرهنگ را دامن می‌زند.

وی افزود: اولیویه معتقد است که هرچه ارتدوکس‌تر باشیم و به تعبیری سخت اعتقادتر باشیم، کمتر می‌خواهیم بدانیم. در این شرایط است که روح دین در حد ایمان تعبدی و آیین‌های مناسکی صرف تقلیل پیدا و تعصب‌های دینی بروز و ظهور پیدا می‌کند. در روند بحث به این نتیجه‌گیری می‌رسد که تقلیل و کاهش دین به ایمان همان جهل مقدس است که عنوان کتاب را هم دربرمی‌گیرد.

این مترجم ادامه داد: اولیویه تاکید می‌کند که در این کتاب نمی‌خواهد از فلسفه و فرهنگ صرف صحبت کند، بلکه دغدغه اصلی تعامل دین با ساختارهای فرهنگی و اجتماعی در زندگی بشری است و به تفسیر سیر تحولات تاریخی این رویکرد را در دنیای غرب و مسیحیت بررسی می‌کند و نظری هم به دنیای اسلام دارد، زیرا زمانی که پایان‌نامه دکتریش را درباره افغانستان تالیف می‌کرد سال‌ها در این کشور، همچنین هند و پاکستان سکونت کرد.